Thích Hạnh Phẩm
Hôm nay, ngày mồng 1 tháng 4 năm Bính Ngọ, Tu Viện Từ Ân trọng thể tổ chức Đại lễ Phật Đản lần thứ 2650, Phật lịch 2570, kỷ niệm ngày Đản sinh của Đức Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni.
Đối với người con Phật, ngày Phật Đản không chỉ là một ngày lễ lớn trong năm, mà còn là dịp để mỗi người quay về tưởng niệm ân đức cao sâu của Đức Từ Phụ. Ngài ra đời vì lòng thương tưởng chúng sanh, vì muốn chỉ cho muôn loài con đường thoát khổ, con đường tỉnh thức, an vui và giải thoát. Cho nên, mỗi mùa Phật Đản trở về, lòng người con Phật lại có dịp lắng xuống, nhìn lại chính mình, nhìn lại con đường tu học, và nhìn lại bao nhiêu nhân duyên đã đưa mình đến với Tam Bảo.
Trong suốt mười bốn năm qua, tại Tu Viện Từ Ân thỉnh thoảng cũng có mưa trong những ngày lễ lớn, nhưng thường chỉ là những cơn mưa nhẹ, hầu như không ảnh hưởng gì nhiều. Vậy mà mấy ngày trước khi lễ Phật Đản năm nay, dự báo thời tiết lại báo mưa lớn, gần như suốt cả ngày.
Tu Viện Từ Ân, ở xa khu dân cư, xung quanh đường đi phần nhiều là đường đất. Tôi sợ mưa xuống, đường lầy lún, xe cộ khó vào, Phật tử trở ngại đường xa, công việc chuẩn bị khó được chu toàn như lòng mình mong muốn. Nhất là trong một ngày lễ lớn, có chư Tôn đức Tăng Ni, quý quan khách, quý đồng hương Phật tử từ nhiều nơi về tham dự, lòng tôi không khỏi có chút băn khoăn, lo lắng.
Có những nỗi lo không phải vì riêng mình, mà vì đại chúng. Lo cho đường đi, lo cho nơi ăn chốn ngồi, lo cho từng mái lều, từng bàn ghế, từng phần thức ăn, từng nghi thức trong buổi lễ. Người đứng ra lo Phật sự có khi không mong gì hơn ngoài hai chữ “viên mãn”. Nhưng cuộc đời vốn không phải lúc nào cũng thuận theo ý mình. Mây mưa, nắng gió, thuận duyên hay nghịch duyên, tất cả đều đến theo nhân duyên của nó. Điều quan trọng không phải là mình chỉ chọn những duyên thuận ý, mà là biết sống thế nào cho có ý nghĩa trong bất cứ nhân duyên nào đang có mặt.
Thời tiết báo khoảng 3 giờ sáng chủ nhật bắt đầu mưa. Cả đêm tôi gần như không ngủ được, lắng nghe từng hạt mưa đang rơi. Tiếng mưa rơi trong đêm khuya nghe rất rõ, từng giọt, từng giọt như chạm vào mái chùa, chạm vào khoảng không tĩnh lặng, rồi cũng như chạm vào lòng mình, thoáng lo lắng sinh khởi, nhưng rồi tôi cũng tự nhắc mình, đã là người tu học Phật pháp thì phải biết quay về quán chiếu. Mưa đến cũng là một duyên. Nắng đến cũng là một duyên.
Sáng sớm, giữa những lo lắng ấy, tôi thấy Phật tử trong các phân ban đã tập trung về chùa rất sớm. Mỗi người đều âm thầm làm theo phận sự của mình một cách tốt nhất có thể. Người lo trai soạn, người lo tiếp tân, người lo âm thanh, người lo trang trí, người lo hướng dẫn xe cộ, người lo từng mái che, từng chỗ ngồi cho đại chúng… Có người áo đã thấm mưa, chân dính bùn đất…
Nhìn các Phật tử làm việc vẫn hoan hỷ, vui tươi dù cho mưa gió, lòng tôi bồi hồi xúc động. Những tấm lòng ấy không đến vì trời nắng hay trời mưa, mà đến bằng tâm thành hướng về Tam Bảo, hướng về ngày lễ kỷ niệm Đức Từ Phụ Thích Ca. Chính nơi đó, tôi thấy được vẻ đẹp của người Phật tử. Vẻ đẹp ấy không phải chỉ nằm ở lời nói, mà nằm trong sự có mặt, sự hy sinh âm thầm, sự chịu khó, chịu thương, và tinh thần hộ trì Tam Bảo bằng hết tấm lòng của mình.
Mọi công việc đều mang tinh thần tự nguyện. Vì không gian và điều kiện sinh hoạt có hạn nên tuy đã có sự chuẩn bị, nhưng do thời tiết mưa, tiến độ công việc và những phát sinh thật khó có thể thực hiện một cách hoàn hảo nhất. Nhưng trong cái chưa hoàn hảo ấy, tôi lại thấy tỏa sáng một điều rất đẹp: Đó là tình người, là sự cảm thông, là tinh thần chung tay, là sự nhẫn nại và hoan hỷ của đại chúng. Có lẽ trong đời sống tu học, không phải lúc nào sự hoàn hảo bên ngoài cũng là điều quan trọng nhất. Có khi chính trong những thiếu thốn, trở ngại, bất tiện, người ta mới thấy rõ được tâm của nhau. Khi trời nắng đẹp, mọi việc thuận lợi, ai cũng có thể vui. Nhưng khi mưa xuống, đường trơn, áo ướt, công việc khó khăn hơn, mà người ta vẫn mỉm cười, vẫn ở lại, vẫn phụng sự, vẫn nâng đỡ nhau, thì đó mới là điều làm cho lòng người cảm động.
Vừa lo công việc, tôi vừa theo dõi thời tiết để chuẩn bị lễ chính thức. Thật may mắn, đến khoảng 11 giờ trưa, những cơn mưa nặng hạt nhẹ dần. Chư Tôn đức Tăng Ni cùng quan khách từng bước quang lâm ra cổng tam quan, trước tượng đài Quán Âm lộ thiên, để khai quang điểm nhãn cho hai lân sư mới của đội lân do các đệ tử vừa thành lập.
Hôm nay là một ngày rất đặc biệt. Ngoài chư Tôn đức Tăng Ni, còn có rất nhiều quan khách từ các vùng trong tiểu bang về tham dự lễ Phật Đản. Trong lúc thỉnh lễ từ tượng đài Quán Âm vào chánh điện, tôi nghe tiếng niệm Phật, tiếng trống, tiếng kèn, tiếng xập xõa của đội lân; nhìn màu huỳnh y của chư Tôn đức Tăng Ni thấp thoáng dưới mưa; nhìn các em bé, ban cung nghinh và đại chúng từng bước đi trong những hạt mưa đang nặng dần. Khung cảnh ấy thật khó quên, những khuôn mặt hoan hỷ, tất cả như hòa vào nhau thành một bức tranh rất sống động, rất đạo vị. Nếu ngày hôm ấy trời nắng đẹp, có lẽ khung cảnh sẽ rực rỡ hơn; nhưng chính nhờ những hạt mưa, bức tranh mộc mạc lại mang thêm một chiều sâu khác, một sự xúc động khác, khiến lòng tôi lúc ấy vô cùng bồi hồi xúc động, vừa cảm niệm ân đức Tam Bảo cao cả biết chừng nào.
Mưa trong Phật pháp cũng có khi được ví như mưa pháp. Mưa rơi xuống không phân biệt mái nhà sang hay nghèo, không phân biệt cây lớn hay cỏ nhỏ. Cũng vậy, giáo pháp của Đức Phật khi được thấm nhuần vào lòng người thì đều có khả năng làm dịu mát khổ đau, nuôi lớn thiện căn và đánh thức hạt giống lành trong mỗi chúng sanh.
Những hạt mưa hôm nay, nếu nhìn bằng con mắt thế gian, có thể là trở ngại. Nhưng nếu nhìn bằng tâm quán chiếu, lại như những giọt pháp âm nhắc nhở chúng ta về vô thường, về nhân duyên, về sự có mặt của nhau trong tinh thần hòa hợp. Bởi vì cuộc đời này có gì đứng yên mãi đâu.
“Mưa rồi cũng tạnh. Nắng rồi cũng qua. Niềm vui, nỗi buồn, thuận duyên, nghịch cảnh, tất cả đều đến rồi đi. Chỉ có tâm mình khi biết quay về nương tựa Tam Bảo, biết sống trong chánh niệm và thương yêu, thì mới có thể an ổn giữa những đổi thay ấy.”
Khi bước đến cửa chánh điện, cơn mưa bất chợt nặng hạt hơn. Dù thời tiết không mấy thuận lợi, chư Tôn đức Tăng Ni cùng quý quan khách vẫn hoan hỷ đồng lòng, không ngại gió mưa để cùng nhau lưu lại bức ảnh kỷ niệm. Giữa màn mưa dày, những ánh mắt ấm áp và nụ cười rạng rỡ của đại chúng đọng lại thành một khoảnh khắc vô cùng xúc động và đáng nhớ.
Khi vào trong chánh điện, mọi việc đều diễn ra tốt đẹp trong tình thân. Những lời phát biểu của chư Tôn đức, quý vị quan khách, quý Phật tử, bài hát cúng dường của Từ Ân Tâm Ca, tiếng tụng kinh của chư Tôn đức Tăng Ni và Phật tử đã làm cho buổi lễ thêm trang nghiêm, ấm áp. Tiếng kinh vang lên giữa một ngày mưa, nghe như càng sâu lắng hơn. Bên ngoài trời mưa rơi xuống, còn trong chánh điện, từng lời kinh như đang tưới tẩm vào lòng người sự bình an.
Biết đâu, những hạt duyên mưa hôm nay có khi lại là nhân duyên để kết nối, để khởi đầu cho những chặng đường sắp tới. Có những người vì cơn mưa mà đứng gần nhau hơn. Có những người vì cơn mưa mà chia nhau một mái dù, một chỗ ngồi, một lời hỏi han. Có những người vì cơn mưa mà cảm nhận rõ hơn sự vất vả của người làm Phật sự. Và cũng có những người vì cơn mưa mà thấy lòng mình mềm lại, biết thương, biết quý, biết trân trọng hơn những điều bình dị chung quanh.
Sau lễ tụng kinh Đản sanh tại chánh điện xong, mọi người cùng ra ngoài lễ đài Đức Phật sơ sinh để tiến hành nghi thức tắm Phật. Lúc này, những hạt mưa càng lúc càng nặng. Vậy mà nhiều Phật tử vẫn hoan hỷ, điềm nhiên giữa tiếng mưa và những nụ cười hòa quyện. Có người âm thầm giữ từng mái lều vì sợ nước mưa làm ngã đổ; từng dòng người nối hàng theo chư Tôn đức Tăng Ni tiến hành nghi thức lễ Đản Sanh. Tiếng niệm hồng danh Bổn Sư Thích Ca giữa trời mưa thật trầm hùng. Sau đó mọi người sẻ chia từng bát mì, cái bánh, ly trà nóng trong tinh thần hoan hỷ. Đa phần Phật tử ở xa, nhưng trong tình thương yêu ấy, mọi người đều cảm thấy ấm lòng biết chừng nào.
Trong ngày lễ hôm ấy, có hàng trăm Phật tử cùng trở về tham dự. Trong đó có những chiếc xe buýt chở quý Phật tử từ những vùng xa về chùa. Nhìn đại chúng không ngại đường xa, không ngại trời mưa, vẫn hoan hỷ trở về dự lễ Phật Đản, lòng tôi càng thêm xúc động. Sự có mặt của đại chúng không chỉ làm cho ngày lễ thêm trang nghiêm, mà còn làm sáng lên tinh thần quy hướng Tam Bảo, tinh thần cùng nhau vun bồi căn lành trong ngày Đản sinh của Đức Từ Phụ.
Nhưng rồi trong cái duyên mưa ấy, lại có thêm một thử thách. Một chiếc xe buýt vì đường đất thấm nước, bánh xe bị mắc lầy, không thể di chuyển được khi chuẩn bị ra về. Giữa cơn mưa, giữa đường trơn đất mềm, thầy trò lại cùng nhau tìm cách kéo, đẩy, phụ giúp. Người thì lo phương tiện, người thì phụ sức, người thì đứng bên cạnh cầu nguyện cho mọi việc được bình an. Trong giây phút ấy, tôi thấy rất rõ tinh thần đạo tình. Không ai đứng ngoài cuộc, không ai chỉ nghĩ riêng cho mình. Mỗi người một tay, một lời niệm Phật, một tâm nguyện lành, cùng hướng về sự an toàn cho quý Phật tử ở xa.
Có lẽ chính những lúc như vậy mới thấy hết được ý nghĩa của hai chữ “Tăng thân” và “đạo tình”. Mưa làm đường lầy lún, nhưng mưa cũng làm hiện rõ tấm lòng người. Bánh xe có lúc bị mắc lại trong bùn đất, nhưng tâm của đại chúng thì không mắc kẹt trong lo sợ. Trái lại, mọi người cùng nương nhau, cùng bình tĩnh, cùng cầu nguyện, cùng chung sức để vượt qua. Và cuối cùng, chiếc xe cũng ra khỏi chỗ lầy, tiếp tục đưa quý Phật tử ở xa trở về nhà bình an.
Khoảnh khắc ấy làm tôi nhớ rằng, trong cuộc đời tu học, có những khi mình cũng giống như chiếc xe mắc lầy trong mưa. Vì nghiệp duyên, vì hoàn cảnh, vì những điều không như ý, mình có lúc tưởng như khó đi tới. Nhưng nếu còn có niềm tin nơi Tam Bảo, còn có Minh Sư, Bạn lành, còn có đại chúng cùng nâng đỡ, cùng cầu nguyện, cùng chung sức, thì rồi mình cũng có thể vượt qua. Chính trong nghịch duyên, người ta mới thấy rõ sức mạnh của niềm tin, của tình thương và của sự hòa hợp.
Trong ngày Phật Đản, chúng ta có nghi thức tắm Phật. Dòng nước thanh tịnh dâng lên kim thân Đức Phật sơ sinh không phải để tắm gội cho một hình tượng bên ngoài, mà là để tự nhắc mình quay về tắm gội thân tâm, gột rửa những bụi bặm tham, sân, si trong lòng mình.
Hôm nay, những hạt mưa ngoài trời cũng như đang cùng hòa vào ý nghĩa ấy. Mưa làm ướt áo người, nhưng cũng có thể làm mềm lại những khô cằn trong tâm thức. Mưa làm cho đường đi thêm khó, nhưng cũng làm cho lòng người hiện rõ sự kiên nhẫn, tinh tấn và tình thương yêu. Nếu nước tắm Phật nhắc mình thanh tịnh hóa thân tâm, thì những hạt mưa hôm nay cũng nhắc tôi thanh tịnh hóa cái nhìn của mình đối với cuộc đời. Đừng chỉ thấy trở ngại mà quên thấy ân tình. Đừng chỉ thấy bất tiện mà quên thấy sự có mặt quý báu của đại chúng. Đừng chỉ thấy mưa lạnh bên ngoài mà quên nhận ra hơi ấm đang có trong lòng người.
Từ những hạt mưa ấy, tôi thầm nhớ đến Sư phụ, người đã thế phát, dìu dắt tôi vào cửa Phật. Chắc Thầy cũng đã rất nhiều lần, trong những ngày đêm, năm tháng, lo lắng cho những buổi lễ như vậy; cũng từng thao thức cho tiền đồ Phật pháp, cho anh em huynh đệ chúng tôi được trưởng thành.
Nghĩ đến Sư phụ, lòng tôi càng thấy thấm thía. Một người Thầy không chỉ trao cho đệ tử hình tướng xuất gia, mà còn trao cả con đường, trao niềm tin, trao sự nhẫn nại, trao chí nguyện phụng sự đạo pháp và cộng đồng. Có lẽ trong suốt cuộc đời hành đạo, Thầy cũng đã trải qua biết bao nhiêu mùa mưa nắng, biết bao nhiêu thuận duyên và nghịch cảnh. Có những điều khi còn nhỏ, còn mới vào đạo, tôi chưa cảm nhận hết. Nhưng càng đi qua năm tháng, càng đứng trước những Phật sự lớn nhỏ, tôi càng hiểu thêm tâm của Thầy, hiểu thêm những thao thức, hy sinh và lặng lẽ của những bậc đi trước.
Cũng trong đêm mưa tối qua, tôi càng nhớ về Cha Mẹ. Nhớ những đêm, khi lúa ngoài đồng đang trổ, Cha Mẹ lo sợ những cơn mưa làm hư mùa, không có gạo nuôi con. Mỗi hạt mưa rơi như mang theo cả một phần ký ức, mang theo cả sự hy sinh vô bờ bến của Cha Mẹ cũng như những ân tình của những người đã đi qua trong đời.
Tôi cảm nhận rằng, trong cuộc đời này, điều ta sợ chưa chắc đã là duyên xấu; và những điều thuận lợi, tốt đẹp cũng chưa chắc đã là duyên tốt. Duyên xấu hay duyên tốt, quan trọng là ta có tìm ra được ý nghĩa của cuộc sống trong cái duyên ấy hay không.
Giống như hôm nay, những cơn mưa suốt cả ngày ban đầu làm lòng tôi lo lắng. Nhưng rồi chính những hạt mưa ấy lại làm ấm lòng người, làm cho chư Tôn đức, Phật tử và mọi người càng thể hiện tinh thần hướng về Tam Bảo, càng biết quan tâm, giúp đỡ và chia sẻ với nhau.
Những cơn mưa cuối thu xứ Úc nặng hạt và lạnh lẽo, tưởng chừng sẽ thắt chặt lòng người trong nỗi buồn chán, cô đơn; nhưng không, chính màn mưa ấy lại sưởi ấm tâm hồn khi làm bừng sáng tình thương yêu và sự gắn bó thâm tình giữa đại chúng.
Phật pháp không nằm ở đâu xa. Phật pháp có mặt ngay trong một cơn mưa, nếu mình biết nhìn sâu. Một hạt mưa có thể dạy mình về vô thường, vì nó vừa rơi xuống đã tan vào đất. Một cơn mưa có thể dạy mình về nhân duyên, vì không có mây, không có gió, không có hơi nước, không có đất trời thì không thể có mưa. Một ngày lễ giữa trời mưa có thể dạy mình về nhẫn nại, vì mọi người phải bước chậm hơn, cẩn thận hơn, thương nhau hơn. Và một khoảnh khắc đứng nhìn đại chúng trong mưa có thể dạy mình về lòng biết ơn, vì mình thấy rõ rằng không có sự chung tay của nhiều người thì Phật sự khó được thành tựu.
Có những cơn mưa không làm lạnh lòng người, mà làm cho lòng người ấm lại. Có những cơn mưa không làm tan đi Phật sự, mà làm sáng thêm đạo tình. Có những cơn mưa không phải là trở ngại, mà là một bài pháp thầm lặng, nhắc tôi biết sống sâu hơn, thương nhiều hơn, biết ơn nhiều hơn, và vững lòng hơn trên con đường phụng sự Tam Bảo.
Đó là Duyên Mưa của hôm nay. Một Duyên Mưa có chút lo lắng, chút xúc động, chút thâm trầm, nhưng cũng đầy ân tình, đầy đạo vị, và đầy ý nghĩa trong lòng người con Phật.
Melbourne, đêm mồng 1 tháng 4 năm Bính Ngọ